Tam Giải 11. P1D2 - III. TÓM LẠI SẤM TRUYỀN MỚI, CÙNG TRUYỆN HỘI THÁNH CHO ĐẾN ĐỜI TA

 

THÁNH GIÁO YẾU LÝ TAM GIẢI

PHẦN THỨ NHỨT

NHỮNG SỰ PHẢI TIN

1.      — Phải tin có một Đức Chúa Trời, — mà có Ba Ngôi, — đã dựng nên trời đất, Thiên thần cùng loài người ta.

2.      — Phải tin Ngôi thứ Hai đã xuống thế làm người, — chịu nạn chịu chết vì tội loài người ta.

3.      — Phải tin những sự sau hết loài người ta, là sự Chết, Phán xét, Thiên đàng, Hỏa ngục, gọi là Tứ chung.

 

BỔN NGHĨA

GIÁNG SANH CỨU THẾ, ĐỆ NHỊ THIÊN. (*)

CHÍNH NGHĨA

ĐOẠN THỨ Hai,

DẠY VỀ SỰ NGÔI THỨ Hai RA ĐỜI LÀM NGƯỜI, — CÙNG CHUỘC TỘI THIÊN HẠ.

DIỄN NGHĨA

 NGHE AUDIO

III. — TÓM LẠI SẤM TRUYỀN MỚI, CÙNG TRUYỆN HỘI THÁNH CHO ĐẾN ĐỜI TA

Đức Chúa Giêsu Kirixitô là Đấng Đức Chúa Trời đã hứa ban cho Adong xưa, vừa khi ông nầy mới sa phạm tội, cũng là Đấng thiên hạ hằng trông 4000 năm trước; vậy Đấng ấy đã giáng sanh tại thành Bêlem, bởi rất thánh Nữ Đồng trinh Maria. Người ở giữa dân Giudêu 33 năm, những giảng rao đạo thánh trọn lành, làm nhiều phép lạ vô số, cùng làm gương mọi việc lành phước đức. — Mà quân Giudêu ở bạc tình, bắt Chúa mà đóng đinh trên cây thánh Giá; song chết chẳng khỏi ba ngày, Người liền sống lại.

Vã Chúa xuống thế ra đời, có ý cứu chuộc người ta; bởi đó Chúa lập Hội thánh, để dạy mọi người đặng thông công phần rỗi. Trong những môn đệ Chúa chọn mười hai người làm Tông đồ, mà người đầu mục những Tông đồ ấy là ông thánh Phêrô, cũng là đấng làm Đức Giáo Tông trước hết. Khi Chúa toan ngự về trời, thì đã ra lịnh sai các thánh Tông đồ đi giảng rao đạo Người cho cả và thiên hạ: hễ ai tin và chịu phép Rửa tội, thì đặng phần rỗi. Vậy các thánh ấy đi tủa khắp thế gian, và đem đặng nhiều người trở về đạo chính. — Trong 300 năm các giáo hữu lớp trước hằng chịu gian nan bắt bớ vì đạo, ứng như lời Chúa đã phán thuở xưa; mà dầu muôn vàn giáo hữu phải giết, thì số người thờ phượng Chúa càng ngày càng thêm.

Sau nhờ hoàng đế Constantinô để cho Hội thánh bình an thơ thời; chừng ấy mới khá lo việc phần rỗi chán chường. Những kẻ khốn nạn đặng bề giúp đỡ thỏa lòng, mọi nỗi gian nan trắc trở thảy đều nhờ Hội thánh lược thắng dẹp tan; nhứt là mấy phe lạc đạo hùng hào nổi dậy, Hội thánh nhờ có mấy tấn sĩ thông minh, cùng những lời nghị định mấy Tòa công luận hẳn hoi, để mà chống lại. — Hội thánh cũng đem dân man di ngoại quốc tọa lạc bên Tây, đặng trở về cùng Chúa. Lại trong đời Trung cồ, các Giáo Tông, Giám mục, thầy cả, thầy tu, chuyên lo trau chuốt linh hồn, và mở dạy phong hóa cho những dân tánh còn mọi rợ dữ tợn.

Đến đời thứ mười sáu, có phe lạc đạo Protestants nổi lên, thì Hội thánh nhóm Tòa công luận chung tại thành Tridentê, mà cao rao những lẽ chơn chính chống với những lẽ quái gở phe nầy. Khi ấy Đức Chúa Trời sai nhiều kẻ đi giảng đạo, thêm số kẻ làm con Hội thánh trong những nơi xa xác còn theo đạo bụt thần.

Các thầy dòng ông thánh Đô-mi-ni-cô đi giảng đạo cho dân Thiên Trước, ông thánh Phanxicô Xa-vi-ê trong mười năm đã giảng đạo các xứ bên Phương Đông nầy, cho đến nước Nhưt Bồn, mà dắt nhiều người theo đạo đông đắn lắm. Năm 1663, có lập tại kinh đô Paris một Hội Dòng Sai, gọi là Dòng các cha giảng đạo ngoại quốc trong các xứ Phương Đông. Có nhiều người nước Trung Huê, Tây Tạng, Triều Tiên, Xiêm, Nhựt Bồn, nhứt là nước Việt Nam đã trở lại chịu đạo, cùng hằng phải chịu bắt bớ vì đạo thánh Chúa nhiều phen.

Vã nước Annam đã khi sự chịu đạo năm 1555; trước hết có các Cha Dòng Đức Chúa Giêsu, dòng thánh Đô-mi-ni-cô, dòng thánh Phanxicô giảng đạo trong xứ nầy cho đến năm 1660, đoạn Toà Thánh giao nước Annam cho các Cha Dòng Sai coi sóc, trừ ra 4 Địa phận bên Bắc, là Hải-phòng, Bùi-chu, Bắc-ninh, Lạng-sơn và Cao-bằng, còn đề lại cho các Cha dòng ông thánh Đô-mi-ni-cô cai trị. Phần các cha Dòng sai có 10 Địa phận, còn Địa phận Phát-diệm, năm 1933, thì Toà thánh mới giao cho Giám mục bồn quốc. quí danh là Đức cha Gioan Bao-ti-xi-ta Nguyễn Bá Tòng, người thuộc địa phận Saigon mà đã đặng Đức Giáo Tông chọn làm Giám mục phó Địa phận Phát-diệm cùng sẽ nối quyền mà cai trị đó. Chính tay Đức Giáo Tông đã truyền chức Giám mục cho người tại thành Rôma trong đền thờ ông thánh Phêrô, ngày 11 tháng 6 năm 1933. Nhơn số bồn đạo nội trong cả và nước Annam kể đặng chừng 1300000. Hội thánh Annam đã phải chịu bắt bớ vì đạo thánh Chúa gần ba trăm năm, giống như bổn đạo đời xưa thuở mới lập đạo thánh Đức Chúa Giêsu, cùng đã lấy lòng mạnh mẽ mà chịu đủ các giống hình khổ, chẳng kém gì hơn các thánh Tử vì đạo trong những đời hoàng đế Rôma. Mà Đức Chúa Trời đã chọn trong phô đấng ấy một ít người nên anh hùng hào kiệt, để làm sáng danh Người hơn, cùng nên gương cho kẻ khác soi mà bắt chước. Vậy năm canh tị 1900, ngày 27 tháng 5, Đức Giáo Tông Lêô XIII đã ra sắc chỉ, mà tôn 49 Đấng trong nước Việt Nam lên bực Á Thánh lần đầu hết, và năm 1909 ngày 2 tháng 5 Đức Giáo Tông Piô 10 lại phong 33 vị Á Thánh nữa, cùng ban phép đặt hài cốt phô Đấng ấy trên bàn thờ cho bồn đạo kính; mà trong số 82 người ấy có đủ mọi bực, có những kẻ làm thầy cả cùng kẻ ở nhà Đức Chúa Trời, lại có nhiều người khác ở bực bổn đạo thường như Á thánh Mátthêu Gẫm, Á thánh Minh ghê Mỹ, Simon Hoà, Tôma Thiện là học trò nhà trường, vân vân.

Hội thánh những mảng lo gìn giữ, cùng mở rộng đạo chính, sau phá dẹp đạo tà, cho nên hằng cứ sai các thầy cả đến trong những nước còn ngoại, mà giảng đạo cho người ta; còn trong những nơi đã có người giáo hữu rồi, thì nhờ có các Giám mục, linh mục và các thầy ở nhà Đức Chúa Trời, cùng những người nữ tu trong các nhà phước giúp giữ lẽ đạo cho vững bền. — Sau nữa trong đời rốt nầy, Đức Giáo Tông Piô IX đã cao rao trọng thể, rất thánh Đức Bà Maria chẳng hề mắc tội tổ tông truyền cho; lại có nhóm Toà công luận chung Vaticanô, mà cao rao về điều buộc phải tin rằng: « Đức Giáo Tông không hề sai lầm ». — Khi Đức Giáo Tông nầy đã qua đời, thì Đức Giáo Tông Lêô XIII đã tức vị ngày 20 tháng 2, năm 1878, và cai trị Hội Thánh cho đến năm 1903, kể được 25 năm, rồi mới qua đời ngày 20 tháng 6; đoạn Đức Giáo Tông Piô 10 lên kế vị, ngày mồng 4 tháng 8 năm 1903; người qua đời ngày 20/8/1914. Qua ngày 3/9/1914, Đức Giáo Tông Bê-nê-đíc-tô XV lên quyền cai trị cho đến 22/1/1922: sau hết Đức Giáo Tông Piô XI tức vị ngày 6/2/1922 và đặng kiêm trị Hội thánh cách vinh hiền

Vậy đầu Hội thánh hằng phải chịu bắt bớ gian nan khốn khó thể nào mặc lòng, thì Hội thánh cũng sẽ còn bền đỗ luôn cho đến ngày tận thế, theo lời Chúa đã phán hứa, và cứ việc thường ngày thường giảng đạo, cùng lo cho linh hồn mọi người đặng rỗi cho đến rốt cùng đời mà chớ. Lại từ đầu Hội thánh cho đến rày, là từ ông thánh Phêrô là Giáo Tông thứ nhứt, cho đến Đức thánh Phapha Piô XI hiện tại bây giờ ở thành Rôma, thì kể lại đặng 266 vị Giáo Tông hằng nối quyền liên tiếp nhau, mà cai trị Hội thánh thay mặt Đức Chúa Giêsu, chẳng hề dứt khi nào. Ấy là một phép lạ rất trọng làm chứng Đức Chúa Giêsu là Đức Chúa Trời thật, và có một mình Hội thánh Rôma, là Hội thánh thật Đức Chúa Giêsu đã lập mà chớ.